- Nhà thơ Định Hải về nhà tôi vào tháng 3/1968. Dạo ấy, nhà tôi lúc nào cũng có khách, có ngày đến ba, bốn đoàn và chủ yếu là những người tò mò. Nhiều người không tin tôi làm thơ được, nên cứ yêu cầu tôi làm thơ tại chỗ. Một loạt bài thơ của tôi ra đời trong hoàn cảnh ấy, như Cây dừa, Cây cau, Vườn em, Sao không về Vàng ơi, Hái hoa. Đấy là cách “kiểm tra” rất ấu trĩ. Muốn biết người có làm thơ được hay không và khả năng ở cấp độ nào, chỉ trò chuyện mươi phút là đã có thể biết được ngay. Nhưng kiểu sát hạch rất thô sơ ấy diễn ra triền miên, vô tình đã tạo cho tôi thành người viết chuyên nghiệp ngay từ bé. Nghĩa là có thể viết về bất cứ đề tài gì, ở trong một khoảng thời gian nhất định.

Anh Định Hải ở nhà tôi nửa tháng, chứng kiến nhiều cuộc “làm thơ” như thế. Có khi tôi viết không kịp, anh còn làm hộ cả cho tôi. Đó là hôm tôi đang phải viết mấy bài vịnh tranh, vịnh con chó, con mèo theo yêu cầu của khách, thì cô giáo cho một bạn đến nhà bảo tôi phải làm ngay bài thơ chào mừng ngày 8/3, để chiều đọc trong cuộc họp giáo viên nữ ở trường. Nhà thơ Định Hải bảo: “Thôi em cứ làm nốt mấy bài đó đi. Để anh làm bài này”. Thế rồi anh viết: “Mùa xuân tươi thắm bông hoa/ Bướm theo hoa suốt từ xa đến trường/ Ngàn hoa thắm sắc quê hương/ Tô vào thêm đẹp con đường cô đi..”. Mấy câu ứng tác nôm na này, không biết nhà thơ Định Hải có còn nhớ không. Nhưng tôi thì không thể quên được. Chiều 8/3 ấy, tôi đã đọc và giữ nguyên bản quyền tác giả: “Bài thơ này không phải của em, mà của nhà thơ nổi tiếng Định Hải - người có thơ trong sách giáo khoa viết tặng các cô đấy”. Cả trường nhao nhác lên, các cô giáo là những người sung sướng và hạnh phúc nhất.

- Đã bao giờ anh cảm thấy sức nặng của hai chữ “thần đồng”, đối với sự nghiệp sáng tác văn thơ của mình?

- Không. Tôi sống rất hồn nhiên và không bị bất kỳ một áp lực nào. Thần đồng là cách gọi những đứa trẻ có năng lực phi thường, với người lớn không ai gọi là thần đồng cả. Khi tôi còn bé, có ai gọi tôi là thần đồng đâu. Thần đồng là danh hiệu mọi người “phong” cho tôi, khi tôi đã là bố trẻ con rồi. Trong cuốn “Chân dung và đối thoại”, tôi diễu vui: “Bây giờ Khoa đã già, nhưng y vẫn phải còng lưng ỳ ạch vác cây thánh giá ở cái tuổi trẻ con”. Tôi rất ngạc nhiên và buồn cười, khi có không ít người lại tưởng tôi bị “ám” bởi cây “thánh giá” ấy thật. Cũng như khi cô gái nói với chàng trai: “Ôi, anh thì để ý gì đến em. Em đen nhẻm đen nhèm thế này!” thì đừng có tưởng cô ấy đen, nói thế là cô ấy trắng nõn đấy. Còn nếu đen thật, thì chắc chắn cô ấy sẽ nói: “Em xấu đui. Người gì mà cứ cao ngỏng cao ngòng như cây sào chọc bưởi thế này!”. Tôi nghĩ, mọi người nên hiểu ý tôi một cách rõ ràng như vậy.

- Anh là người rất yêu trẻ em. Vậy điều gì khiến anh bức xúc, trong việc chăm sóc giáo dục và bảo vệ trẻ em trong giai đoạn hiện nay?

- Quả là rất đáng lo ngại. Nhiều trẻ em bị xâm hại tình dục, rồi bị đánh đập ngược đãi rất tàn nhẫn. Có cháu bị hành hạ ngay ở lứa tuổi mẫu giáo. Nhiều cháu đã chết vì hành vi thô bạo và ấu trĩ của người lớn. Ngày nào trên mặt báo cũng có chuyện đau lòng xảy ra với trẻ em. Đấy là điều đáng phải báo động. Chuyện ấy, những năm trước đây không bao giờ có, nên những người có lương tri đáng phải suy nghĩ, nhất là những người có trách nhiệmở các cơ quan chức năng làm công tác bảo vệ chăm sóc trẻ em. Nhất là ở các trường học nơi trẻ em cần được giáo dục, chăm sóc và bảo vệ một cách toàn diện.

-Trong cuộc gặp mặt đầy cảm động thầy trò Nga - Việt vừa qua, anh đã nhắc đến cô giáo Nhina dạy tiếng Nga của mình một cách biết ơn và trìu mến. Anh có thể kể một chút kỉ niệm về cô?

- Thời gian tôi học bên Liên Xô (cũ) cô giáo Nhina đúng là một người mẹ thứ hai của tôi. Cô chăm sóc tôi không khác gì con của mình, dạy cho tôi nhiều kiến thức về văn học Nga, kĩ năng sống và cách làm người. Có một kỉ niệm mà tôi không bao giờ quên, đó là khi tôi về phép cô hỏi tôi nhà tôi có mấy người, bố, mẹ, ông, bà tôi thích gì. Thú thực là tôi không biết ý thích của những người trong gia đình, nhưng tôi cứ bịa ra. Không ngờ, hôm sau cô gọi tôi đến và đưa tôi tất cả những vật dụng mà tôi đã nói (được cô lựa chọn mua một cách kĩ càng và rất đẹp) để gửi về làm quà cho gia đình tôi. Tôi cảm động vô cùng vì sự chu đáo và tấm lòng nhân hậu của cô. Tự đáy lòng mình, tôi luôn cầu mong cô mạnh khoẻ và mãi là người thầy thân yêu nhất của tôi.

- Xin anh cho bạn đọc biết đôi nét về người bạn đời và hai thiên thần nhỏcủa mình ?

- Tôi lấy vợ muộn, vì mãi mới tìm được người “đồng ý” góp gạo thổi cơm chung. Vợ chồng tôi sinh được hai “cách cách”. Cháu đầu đã 7 tuổi, hiện đang học lớp 1, công chúa thứ hai mới 16 tháng. “Bà lão” nhà tôi làm công tác hành chính ở một cơ quan nhà nước. Tính nết chúng tôi rất khác nhau, kể cả khẩu vị cũng ngược nhau. “Bà lão” là người thành phố, thích những món ăn được chế biến rất tinh xảo và công phu. Tôi thì xuề xòa, không biết bia ruợu, thuốc lá. Chỉ mê những món ăn của nông dân nghèo thời còn đói khổ. Nhưng ở với nhau gần chục năm trời, mà chưa bao giờ chúng tôi nặng lời với nhau. Vợ chồng tôi rất quan tâm đến việc nuôi dạy con cái. Các buổi tối hàng ngày, chúng tôi vẫn dạy con học, mẹ dạy toán còn bố dạy văn. Tôi và bà xã dành trọn vẹn hai ngày nghỉ trong tuần cho các con, đưa chúng về thăm ông bà hoặc đi chơi… Cuộc sống gia đình tôi bình thường như những gia đình công chức khác, và không bao giờ thiếu tiếng cười.

- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện thú vị này.

BẠCH DƯƠNG (Thực hiện)

(Theo “Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 5 – tháng 4.2010”)